Η έκδοση άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς «Κυκλαδοφύλακες στο Έρημο Νησί», με πρόλογο του Προέδρου της Δημοκρατίας, είναι ένα έργο αφιερωμένο στην Κέρο, στη μνήμη του τόπου και στους ανθρώπους που συνδέθηκαν με την ιστορία της.

Στο κέντρο του βιβλίου βρίσκεται ένας άτυπος διάλογος πολιτισμού. Ένας διάλογος ανάμεσα στους αρχαιολόγους που μελέτησαν την Κέρο και στους ντόπιους που τη γνώρισαν ως τόπο ζωής, εργασίας, βοσκής, θαλάσσιων διαδρομών και οικογενειακής μνήμης. Η επιστημονική έρευνα συναντά την προφορική μαρτυρία. Η ανασκαφή συνομιλεί με τη βιωμένη εμπειρία. Το αρχαιολογικό εύρημα συνδέεται με την ανθρώπινη αφήγηση.

Η Κέρος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προϊστορικούς τόπους του Αιγαίου. Στο έδαφός της εντοπίστηκαν χιλιάδες θραύσματα κυκλαδικών ειδωλίων, συνδεδεμένα με έναν πολιτισμό που διακρίνεται για τη λιτότητα, την καθαρότητα και την αφαιρετική δύναμη των μορφών του. Οι κυκλαδικές μορφές επηρέασαν βαθιά τη μοντέρνα τέχνη και ενέπνευσαν δημιουργούς όπως ο Πικάσο, ο Ματίς, ο Μοντιλιάνι και ο Μπρανκούζι. Μέσα στο βιβλίο, αυτή η μεγάλη πολιτισμική διαδρομή συναντά τη μικρή, ανθρώπινη ιστορία του ερημονησιού.

Οι «Κυκλαδοφύλακες» είναι οι άνθρωποι που διατήρησαν ζωντανή τη μνήμη της Κέρου. Αρχαιολόγοι, κάτοικοι, ψαράδες, κτηνοτρόφοι, ερευνητές και ντόπιοι αφηγητές συγκροτούν ένα πολυφωνικό σώμα μαρτυριών. Μέσα από τις φωνές τους αναδεικνύεται η Κέρος ως αρχαιολογικός τόπος, αλλά και ως τόπος ανθρώπινης παρουσίας, καθημερινής εμπειρίας και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ιδιαίτερη θέση στην έκδοση έχουν τα σπάνια ιστορικά ντοκουμέντα που φωτίζουν την πορεία της Κέρου μέσα στον χρόνο. Στο βιβλίο παρουσιάζονται οι πρώτοι χάρτες όπου αποτυπώνεται το νησί, παλαιά αρχειακά τεκμήρια, ιστορικές αναφορές, έγγραφα που συνδέονται με τη Μονή Παναγίας Χοζοβιώτισσας της Αμοργού, στην οποία ανήκε η Κέρος, καθώς και υλικό που τεκμηριώνει την ανθρώπινη παρουσία στο ερημονήσι. Τα ντοκουμέντα αυτά εντάσσονται ως αποδείξεις ιστορικής συνέχειας, ιδιοκτησιακής μνήμης και σχέσης της Κέρου με την Αμοργό, τα Κουφονήσια και τον ευρύτερο κυκλαδικό χώρο.

Παράλληλα, η έκδοση περιλαμβάνει αποκλειστική φωτογράφιση πορτρέτων αρχαιολόγων και ντόπιων, ειδικά σχεδιασμένη για το βιβλίο, σε ασπρόμαυρη μουσειακή αισθητική. Τα πορτρέτα λειτουργούν ως οπτικός άξονας του άτυπου διαλόγου πολιτισμού. Οι αρχαιολόγοι εμφανίζονται ως φορείς επιστημονικής γνώσης και τεκμηρίωσης· οι ντόπιοι ως φορείς βιωμένης μνήμης, προφορικής ιστορίας και άμεσης σχέσης με τον τόπο. Η φωτογραφική αυτή ενότητα δίνει πρόσωπο στη μνήμη της Κέρου και μετατρέπει τη συνάντηση επιστήμης και τοπικής εμπειρίας σε κεντρική εικόνα της έκδοσης.

Πολύτιμη παρακαταθήκη για την έκδοση αποτελεί η τιμητική συμβολή του διεθνώς αναγνωρισμένου και βραβευμένου φωτογράφου Robert McCabe, ο οποίος με γενναιοδωρία και ευγένεια παραχώρησε προς δημοσίευση σπάνιες φωτογραφίες από την επίσκεψή του στο Κουφονήσι τη δεκαετία του 1970.

Το υλικό αυτό προσδίδει ιδιαίτερο ιστορικό και αισθητικό βάρος στο έργο, καθώς διασώζει όψεις του νησιού, των ανθρώπων και του τοπίου σε μια εποχή που σήμερα αποκτά τεκμηριωτική και πολιτιστική αξία. Οι φωτογραφίες αυτές συνομιλούν με τη σύγχρονη αποκλειστική φωτογράφιση, δημιουργώντας μια ουσιαστική γέφυρα ανάμεσα στο τότε και στο σήμερα: από την καθημερινότητα των νησιωτών, τα καΐκια, τα σπίτια και τα περάσματα του Κουφονησίου της δεκαετίας του 1970, έως τα σημερινά πρόσωπα που διατηρούν ζωντανή τη μνήμη της Κέρου.

Η έκδοση συνδυάζει αρχαιολογική γνώση, φωτογραφία, αρχειακό υλικό, χάρτες, μαρτυρίες, ιστορικά κείμενα και σύγχρονα εργαλεία πρόσβασης. Μέσα από QR codes, ο αναγνώστης οδηγείται σε πρόσθετο ψηφιακό περιεχόμενο, ηχητικές αφηγήσεις, συνεντεύξεις, αρχειακές επεκτάσεις και προσβάσιμες μορφές ανάγνωσης. Η έντυπη έκδοση συνδέεται με μια ευρύτερη ψηφιακή εμπειρία, ώστε το έργο να είναι ανοιχτό, λειτουργικό και προσβάσιμο σε περισσότερους ανθρώπους.

Οι «Κυκλαδοφύλακες στο Έρημο Νησί» παρουσιάζουν την Κέρο ως τόπο αρχαιολογικής σημασίας και ανθρώπινης συνέχειας. Το βιβλίο αναδεικνύει τη σχέση ανάμεσα στο θραύσμα και στη μνήμη, στον χάρτη και στην προφορική αφήγηση, στο ιστορικό τεκμήριο και στη ζωντανή εμπειρία του τόπου.Πρόκειται για μια έκδοση που φέρνει στο ίδιο πεδίο την επιστήμη, την τοπική μνήμη, τη φωτογραφική μαρτυρία και την άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Ένα βιβλίο για την Κέρο, για τις Κυκλάδες και για τους ανθρώπους που κράτησαν ζωντανή τη σχέση του Αιγαίου με την ιστορία του.